Faiz Nedir?

Faiz, en temel tanımıyla nakdi sermayenin (paranın) belirli bir süre boyunca kullanımı karşılığında ödenen bedeldir. Borç veren için bir getiri, borç alan için ise bir maliyet unsurudur. Genellikle anaparanın yıllık yüzdesi olarak ifade edilir.

Ekonominin işleyişinde hayati bir role sahip olan faiz oranları; enflasyon, yatırım kararları, tüketim harcamaları ve genel ekonomik büyümeyi doğrudan etkiler.

Başlıca Faiz Çeşitleri

Finansal piyasalarda ve günlük hayatta sıkça karşılaştığımız faiz türleri şunlardır:

1. Politika Faizi

Merkez bankalarının (örneğin TCMB) belirlediği ve bankaların borçlanma maliyetlerini doğrudan etkileyen resmi faiz oranıdır. 2026 yılı başında TCMB, sıkı para politikası adımlarıyla politika faizini piyasa koşullarına göre şekillendirmeye devam etmektedir.

2. Nominal ve Reel Faiz

• Nominal Faiz: Enflasyon etkisi arındırılmamış, piyasada görünen (tabelada yazan) faiz oranıdır.
• Reel Faiz: Nominal faizden beklenen enflasyonun çıkarılmasıyla bulunan, paranın zaman içindeki satın alma gücünü gösteren "gerçek" getiri oranıdır. Yatırımcılar için asıl önemli olan, enflasyonun üzerinde getiri sağlayan pozitif reel faizdir.

3. Mevduat Faizi

Bankaların, mevduat sahiplerine paralarını bankada tutmaları karşılığında ödediği faizdir. 2026 yılında bankalar arası rekabet ve likidite durumuna göre %37 ile %48 arasında değişkenlik göstermektedir.

4. Kredi Faizi (Akdi Faiz)

Bankaların kişilere veya kurumlara borç verirken uyguladığı faiz oranıdır. İhtiyaç, konut veya taşıt kredisi gibi türlerine göre oranlar farklılaşır.

5. Basit ve Bileşik Faiz

• Basit Faiz: Sadece anapara üzerinden hesaplanan faizdir. (Ayrıntılı bilgi için Bileşik Faiz Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.)
• Bileşik Faiz: "Faizin faizi" olarak bilinir. Kazanılan faizin ana paraya eklenerek tekrar faize yatırılmasıdır.

Faiz Oranlarını Neler Etkiler?

Faiz oranları sabit değildir ve birçok faktöre bağlı olarak değişir:

• Enflasyon: Enflasyon yükseldiğinde, merkez bankaları genellikle talebi kısmak için faizleri artırır.
• Merkez Bankası Politikaları: Para arzını kontrol etmek için alınan kararlar.
• Ekonomik Büyüme: Hızlı büyüyen ekonomilerde kredi talebi artacağından faizler yükselebilir.
• Risk Primi (CDS): Ülke ekonomisine duyulan güven arttıkça risk primi düşer, bu da faizlerin gerilemesine yardımcı olur.

2026 Yılı Faiz Beklentileri

2026 yılı, küresel ve yerel piyasalarda "dengelenme" yılı olarak görülmektedir.

• Enflasyonla Mücadele: Sıkı para politikalarının etkisiyle enflasyonun düşüş eğilimine girmesi beklenmektedir.
• Faiz İndirimleri: Enflasyondaki düşüşe paralel olarak, yılın ikinci yarısında veya sonlarına doğru faiz oranlarında kademeli bir gevşeme (indirim) öngörülmektedir.
• Yatırım Ortamı: Reel faizlerin pozitif bölgede kalması, TL varlıklara olan ilgiyi canlı tutmaya devam edecektir.

Faiz oranlarını yakından takip etmek, ister mevduat yatırımı yapın ister kredi kullanın, finansal kararlarınızda size büyük avantaj sağlayacaktır.